Birkaç yıl içinde kenarlardan açılan parke kaplamaların ortak noktası çoğu zaman aynıdır: bordürün eksik ya da yanlış sırada yapılması. Kenar sabitlemenin nasıl çalıştığını ve doğru uygulama sırasını adım adım açıklıyoruz.
Yeni döşenmiş bir parke kaplama kusursuz görünür. Sorun genellikle bir iki kış sonra ortaya çıkar: kenardaki taşlar dışa doğru kaymaya, derzler genişlemeye ve yüzey dalgalanmaya başlar. Bu tabloyla karşılaştığımız işlerin büyük çoğunluğunda neden aynıdır: kaplamanın kenarı sabitlenmemiştir.
Parke taşları neden birbirini tutar?
Parke kaplama, tek tek taşların değil, birbirine yaslanan binlerce taşın birlikte çalıştığı bir sistemdir. Bir tekerlek bir taşa bastığında yük, derzlerdeki kum ve taşların kenar temasıyla çevredeki taşlara dağılır. Bu dağılımın gerçekleşebilmesi için taşların yana doğru kaçamaması gerekir. Kaplamanın ortasında bu desteği komşu taşlar sağlar; kenarda ise bu görevi yalnızca bordür üstlenebilir.
Kenarı serbest kalan kaplamada ne olur?
Bordürsüz ya da sağlam tespit edilmemiş bir kenarda, en dıştaki taşlar her yük geçişinde birkaç milimetre dışa itilir. Tek seferde fark edilmeyen bu hareket zamanla birikir. Kenar taşları açıldıkça içteki taşlar da yer değiştirir, derz kumu boşalır ve kaplama içten içe gevşer. Sonuçta yalnızca kenar değil, alanın tamamı etkilenir.
Doğru uygulama sırası
- Alanın kazılması ve bitkisel toprağın uzaklaştırılması
- Temel dolgusunun serilip katmanlar hâlinde sıkıştırılması
- Bordür hattının ip ile çekilmesi ve bordürlerin beton yatağa oturtulması
- Bordür arkasına destek betonunun dökülmesi ve prizini alması için beklenmesi
- Serme kumunun bordürler arasına serilip mastarlanması
- Parke taşlarının döşenmesi ve kenar kesimlerinin yapılması
- Derz kumunun süpürülmesi ve titreşimli plakayla sıkıştırılması
Görüldüğü gibi bordür, işin sonunda eklenen bir süs değil, kaplamanın başlamadan önce kurulması gereken çerçevesidir. Bordürler aynı zamanda serme kumunu mastarlarken kot referansı olarak da kullanılır.
Arka beton desteği neden atlanmamalı?
Yalnızca kum ya da toprak içine gömülen bir bordür, yandan gelen itkiye karşı zayıf kalır. Bordürün arka yüzüne dökülen üçgen kesitli destek betonu, onu zemine sabitleyen bir dayanak görevi görür. Araç tekerleğinin çarpması, zemin oturmaları ve kışın donma–çözülme hareketleri karşısında bordürü yerinde tutan asıl detay budur.
Hangi kenara hangi bordür?
| Kenar tipi | Önerilen bordür |
|---|---|
| Taşıt yolu – kaldırım ayrımı | Yol bordürü 15x30x100 |
| Ağır trafik, ana arter bağlantısı | Ağır tip yol bordürü 20x35x100 |
| Çim, çiçeklik, yürüyüş yolu | Bahçe bordürü veya sınır bordürü |
| Kot farkı olan iki yüzey | L ayırma bordürü |
| Kaldırımdaki ağaç çevresi | Ağaç dibi ızgara bordürü |
Kavisli hatlarda kısa boylu bordürler ya da projeye özel radyüslü bordürler kullanmak, kırık çizgiler yerine düzgün bir eğri elde etmeyi sağlar.
Bordürü sonradan eklemek sorunu çözer mi?
Ancak kısmen. Kaplama zaten açılmaya başladıysa, sonradan eklenen bordür hareketi durdurur ama oluşan boşlukları kapatmaz. Kalıcı çözüm için kenar bölgedeki taşların sökülmesi, bordürün kurallarına uygun çekilmesi ve taşların yeniden döşenmesi gerekir. Bu nedenle bordür maliyetinden tasarruf etmek, uzun vadede çoğu zaman daha pahalıya gelir.